Video - Luyện thi đại học môn Lý - Thầy Giáp Văn Cường

Chuyên đề 1: Cơ học vật rắnChủ đề 1: Phương pháp giải các dạng toán xác định các đại lượng trong chuyển động quay của vật rắn quanh một trục cố định
http://www.youtube.com/watch?v=Enk4xoZ8gQs
Chủ đề 2: Kĩ năng vận dụng phương trình động lực học vật rắn vào giải các bài tập
http://www.youtube.com/watch?v=fFD4GDjBXEU
Chủ đề 3: Phương pháp giải bài toán về momen động lượng vật rắn
http://www.youtube.com/watch?v=eUXLilnV-Qs
Chủ đề 4: Năng lượng của vật rắn trong chuyển động quay
http://www.youtube.com/watch?v=HAnJvOZPYR4


Chuyên đề 2: Dao động điều hoà của con lắc lò xo
Chủ đề 1: Các kiến thức cần nhớ về dao động điều hòa
http://www.youtube.com/watch?v=2zQ1VlVxcA0
Chủ đề 2: Phương pháp viết Phương trình dao động điều hòa của con lắc lò xo
http://www.youtube.com/watch?v=vj8_-lw05Y8

Chủ đề 3: Phương pháp giải các dạng toán về hệ lò xo
http://www.youtube.com/watch?v=7jMgdU2sGwU
Chủ đề 4: Các bài toán liên quan đến năng lượng của con lắc lò xo
http://www.youtube.com/watch?v=CbE6VmEzWE4
Chủ đề 5: Các bài toán giải quyết các vấn đề về lực đàn hồi của lò xo
http://www.youtube.com/watch?v=L_w0eyEJ6dU
Chủ đề : Phương pháp giải các dạng toán về con lắc lò xo liên kết với ròng rọc
http://www.youtube.com/watch?v=Ss8cJclGIEA
Chủ đề 6: Con lắc lò xo - dạng đặc biệt
http://www.youtube.com/watch?v=X-7p9L7Zof8
Chuyên đề 3: Dao động của con lắc đơn
Chủ đề 1: Phương pháp viết phương trình dao động điều hòa của con lắc đơn
http://www.youtube.com/watch?v=AQoqJ9oFtPE
Chủ đề 3: Phương pháp giải dạng toán nhanh chậm của đồng hồ do thay đổi nhiệt độ và độ sâu
http://www.youtube.com/watch?v=UciLNzO3pjI
Chủ đề : Phương pháp xác định chu kì dao động của con lắc đơn chịu tác dụng của các lực phụ
http://www.youtube.com/watch?v=22UjW_hmzw4
Chủ đề : Xác định chu kì dao động của con lắc đơn bằng phương pháp trùng phùng
http://www.youtube.com/watch?v=-LCa_6obb8c
Chủ đề 7: Kĩ năng giải bài tập xác định vận tốc và lực căng dây
http://www.youtube.com/watch?v=dBKCsJan7sE
Chủ đề 8: Dạng toán con lắc đơn dao động vướng đinh và va chạm
http://www.youtube.com/watch?v=Qbzcye-Qywo

Chủ đề 9: Dạng toán con lắc đơn dao động bị đứt dây
http://www.youtube.com/watch?v=DDwUXHOqBCQ

Chuyên đề 4:
Chủ đề 1: Kĩ năng viết phương trình sóng cơ học
http://www.youtube.com/watch?v=YwcwVJpWY7Q
Chủ đề 2: Kĩ năng viết phương trình giao thoa thoa sóng
http://www.youtube.com/watch?v=f2xpH3Dr4H8
Chủ đề 3: Phương pháp xác định số cực đại, cực tiểu giao thoa sóng
http://www.youtube.com/watch?v=XFCr3D4ic40
Chủ đề 4: Khảo sát sóng dừng
http://www.youtube.com/watch?v=4CpsygqqS8U
Chủ đề 5: Phương pháp giải các dạng toán về sóng âm
http://www.youtube.com/watch?v=H2nzoK6E0ww

Chuyên đề 6: Mạch điện xoay chiều RLC nối tiếp
Chủ đề 1: Phương pháp viết biểu thức u, i trong mạch điện xoay chiều không phân nhánh
http://www.youtube.com/watch?v=UNhvThg2Rv0

Chủ đề 2: Phương pháp giải bài toán về độ lệch pha giữa hai hiệu điện thế tức thời
http://www.youtube.com/watch?v=a392DCjLAVo

Chủ đề 3: Phương pháp giải các dạng toán về công suất mạch điện xoay chiều không phân nhánh
http://www.youtube.com/watch?v=Etlvzm1eBVQ

Chủ đề 4: Phương pháp giải dạng toán cực trị trong mạch điện xoay chiều không phân nhánh có R thay đổi
http://www.youtube.com/watch?v=vYBd8NO3Hx4
Chủ đề 5: Phương pháp giải dạng toán cực trị trong mạch điện xoay chiều không phân nhánh có L thay đổi
http://www.youtube.com/watch?v=CbHo-f5VklU

Chuyên đề 8:
Chủ đề 1: Các vấn đề xoay quanh hiện tượng tán sắc ánh sáng
http://www.youtube.com/watch?v=5CSZtyLxl60
Chủ đề 2: Các vấn đề xoay quanh giao thoa của ánh sáng đơn sắc
http://www.youtube.com/watch?v=zlwHc1dk7K8
Chủ đề 3: Giao thoa của ánh sáng gồm hai thành phần đơn sắc
http://www.youtube.com/watch?v=sqRZiYLy1Ic
Chủ đề 4: Giao thoa của ánh sáng trắng
http://www.youtube.com/watch?v=Z30g4Qm81RU

Chuyên đề 9: Tính chất hạt của ánh sáng


Chủ đề 1: Xác định các đại lượng trong công thức Anhxtanh
http://www.youtube.com/watch?v=jH6aRtxCsmc
Chủ đề 3: Chuyển động của electron quang điện trong điện trường và từ trường
http://www.youtube.com/watch?v=8EkN0gKMbP4
Chủ đề 6: Các bài toán đặc biệt về lượng tử ánh sáng
http://www.youtube.com/watch?v=Hen0-pIdiBY

Chuyên đề 10: Vật lý hạt nhân
Chủ đề 1: Xác định các đặc trưng của hạt nhân
http://www.youtube.com/watch?v=bmTN2pft4Nk
Chủ đề 2: Xác định lượng chất phóng xạ còn lại hoặc bị phân rã
http://www.youtube.com/watch?v=5K9jvyHsf8E
Chủ đề 3: Xác định chu kì bán rã hoặc hằng số phóng xạ
http://www.youtube.com/watch?v=QpODpEaeIBA
Chủ đề 4: Xác định độ phóng xạ và tuổi của mẫu vật
http://www.youtube.com/watch?v=gPrvJonwheQ
Chủ đề 5: Xác định năng lượng của phản ứng hạt nhân
http://www.youtube.com/watch?v=HO86Cmej1-s
Chủ đề : Áp dụng các định luật bảo toàn cho phản ứng hạt nhân
http://www.youtube.com/watch?v=-eoMFPf6Omg

Giao thoa sóng
http://www.youtube.com/watch?v=Ki6Ea3A6OB8
Sóng âm
http://www.youtube.com/watch?v=qQUtBLsQZWA
Sóng cơ học và phương trình sóng
http://www.youtube.com/watch?v=c7EqdbVWZts
Sóng dừnghttp://www.youtube.com/watch?v=OHX7KILRrJg
Hiệu ứng Doppler
http://www.youtube.com/watch?v=0AG1WSkdCa0

Phóng xạ
Phần 1: http://www.youtube.com/watch?v=rVyIyCG1Yrk
Phần 2: http://www.youtube.com/watch?v=gZE1bLw3CIg
Cấu tạo hạt nhân nguyên tử
Phần 1: http://www.youtube.com/watch?v=hNgdPMHfjHc
Phần 2: http://www.youtube.com/watch?v=rAqQKeJ84DQ
Các hạt sơ cấp
http://www.youtube.com/watch?v=Djxrtnn378o

Phản ứng hạt nhân
Phần 1: http://www.youtube.com/watch?v=KklqD9mRax8
Phần 2: http://www.youtube.com/watch?v=NXTErw5bP1U
Phản ứng phân hạch
http://www.youtube.com/watch?v=du1VnBnSTos
Phản ứng nhiệt hạch
http://www.youtube.com/watch?v=PU1I1YLu_OM

Bài tập tính động năng và vận tốc hạt nhân
http://www.youtube.com/watch?v=7N_eT89GvyA








Dao động của con lắc vật lí
http://www.youtube.com/watch?v=XhiQ_igK3e4

Phương pháp tổng hợp các dao động điều hòa cùng phương, cùng tần số
http://www.youtube.com/watch?v=TpiJUxnv7aQ


Phương pháp giải các dạng toán xác định các đại lượng trong chuyển động quay của vật rắn quanh một trục cố định
http://www.youtube.com/watch?v=trFbd99syuU
Phương pháp giải dạng toán cực trị trong mạch điện xoay chiều không phân nhánh có tần số thay đổi
Phương pháp giải dạng toán cực trị trong mạch điện xoay chiều không phân nhánh có C thay đổi




Phương pháp giải bài toán về mạch chọn sóng
http://www.youtube.com/watch?v=Dm58ZpyetQ0
Phương pháp giải các bài toán về năng lượng điện từ trong mạch dao động LC
http://www.youtube.com/watch?v=cSWHddXl-t0
Phương pháp xác định giá trị các đại lượng đặc trưng của mạch dao động LC
http://www.youtube.com/watch?v=-zCgPm6nc-4
Các bài toán đặc biệt về điện xoay chiều
http://www.youtube.com/watch?v=t-mdM3W50Gg
Vấn đề về sử dụng điện xoay chiều
http://www.youtube.com/watch?v=h0FPBo3A_ag
Lý thuyết về sản xuất điện xoay chiều
http://www.youtube.com/watch?v=DihgnoQ7iS0
Cường độ dòng quang điện bão hòa và công suất nguồn sáng
http://www.youtube.com/watch?v=IkURGtxskWk
Xác định các đại lượng liên quan đến trạng thái dừng
http://www.youtube.com/watch?v=Kgkzqz6GZCo
Xác định bước sóng photon phát ra khi e chuyển mức năng lượng
http://www.youtube.com/watch?v=Ip04dbB8gM0








Hiện tượng quang điện trong. Mẫu nguyên tử Bohr
Phần 1: http://www.youtube.com/watch?v=XzBGaFC2cxA
Phần 2: http://www.youtube.com/watch?v=FCJDTtQN1oM
Hiện tượng quang điện ngoài và thuyết lượng tử ánh sáng
Phần 1: http://www.youtube.com/watch?v=K7moTDI08lY
Phần 2: http://www.youtube.com/watch?v=uu93gAeN92w
Hấp thụ và phản xạ lọc lựa ánh sáng
http://www.youtube.com/watch?v=1jOyP4Urr5U
Thuyết tương đối hẹp
Phần 1: http://www.youtube.com/watch?v=V7A-eG2DvjI
Phần 2: http://www.youtube.com/watch?v=8A9-QE1aW7I

Mặt trời - Hệ Mặt trời
http://www.youtube.com/watch?v=WoJ_kZPdAiY
Sự phát quang - laze
http://www.youtube.com/watch?v=4jb09EdjmJM

Video - Luyện thi đại học môn Lý - Thầy Phạm Gia Phách

Bài 1: Chuyển động của vật rắn quanh một trục cố định

http://www.youtube.com/watch?v=2cJI89_B61Y
Bài 2: Điện từ trường và sóng điện từ
Phần 1: http://www.youtube.com/watch?v=zHlbj2-1rf0
Phần 2: http://www.youtube.com/watch?v=qDzoO-13MZU
Bài 3: Truyền thông bằng sóng điện từ
http://www.youtube.com/watch?v=iyG_Yup2gk0
Bài 4: Năng lượng điện từ trong mạch dao động
http://www.youtube.com/watch?v=zHPNLAx4ZeM
Bài 5: Dao động điện từ
http://www.youtube.com/watch?v=B3-r33eUEjU
Bài 6: Động cơ không đồng bộ ba pha
http://www.youtube.com/watch?v=jfU8NHzVRPo
Bài7: Máy phát điện xoay chiều
http://www.youtube.com/watch?v=Nt17JItizkI
Bài 8: Sự hao phí điện năng - Máy biến thế
http://www.youtube.com/watch?v=kS7B3QMkw7s
Bài 9: Khảo sát sự biến đổi hiệu điện thế hiệu dụng trong mạch điện xoay chiều không phân nhánh
Phần 1: http://www.youtube.com/watch?v=LQEsJQnaN9U
Phần 2: http://www.youtube.com/watch?v=hNOJidjfuOc
Bài 10: Khảo sát sự biến thiên công suất trong mạch điện xoay chiều không phân nhánh
Phần 1: http://www.youtube.com/watch?v=T_gqbwCPsIQ
Phần 2: http://www.youtube.com/watch?v=P9Z6Yl4CQs0
Bài 11: Công suất mạch điện xoay chiều không phân nhánh
http://www.youtube.com/watch?v=PJRYB-7CFKs
Bài 12: Mạch điện RLC mắc nối tiếp và cộng hưởng điện
Phần 1: http://www.youtube.com/watch?v=-y8z_hCdX1E
Phần 2: http://www.youtube.com/watch?v=lIZc-UixNxY
Bài 13: Mạch điện xoay chiều chỉ có một phần tử
Phần 1: http://www.youtube.com/watch?v=uovRI2zeabg
Phần 2: http://www.youtube.com/watch?v=CGy_PgpvmC0
Bài 14: Momen động lượng. Định luật bảo toàn momen động lượng của vật rắn quay quanh một trục cố định
http://www.youtube.com/watch?v=mlni4qEV5ZI
Bài 15: Động năng của một vật rắn quay quanh một trục cố định
http://www.youtube.com/watch?v=P5BkbsbUEkk

Video - Luyện thi đại học môn Lý - Thầy Nguyễn Thanh Tùng

Dạng 1 - Xác định các đại lượng cơ bản của dao động điều hòa
http://www.youtube.com/watch?v=VsvTVe0yIzc
Dạng 2 - Các bài toán liên quan đến vận tốc và gia tốc
http://www.youtube.com/watch?v=61m1roIPdnc
Dạng 3 - Thiết lập phương trình dao động điều hòa của con lắc lò xo
http://www.youtube.com/watch?v=PZkzkM0PvvI
Dạng 4 - Năng lượng dao động điều hòa của con lắc lò xo
http://www.youtube.com/watch?v=5y8Iq3anx3E
Dạng 5 - Mối quan hệ giữa chuyển động tròn đều và dao động điều hòa
http://www.youtube.com/watch?v=eQ77ucT_pOg
Dạng 6 - Bài toán về lực trong dao động điều hòa của con lắc lò xo
http://www.youtube.com/watch?v=acteYUiPlYA
Dạng 7 - Bài toán tổng hợp dao động điều hòa
http://www.youtube.com/watch?v=G2kRws1f5Wo
Dạng 8 - Bài toán cắt ghép lò xo
http://www.youtube.com/watch?v=4spGRTMTOA8
Dạng 9 - Dạng bài tập về dao động tắt dần

http://www.youtube.com/watch?v=nqXd4zGnTAE

Video - Luyện thi đại học môn Lý - Thầy Đỗ Lệnh Điện

Bài 1: Hiện tượng giao thoa ánh sáng

http://www.youtube.com/watch?v=CarMZO6rio4
Bài 2: Các bài toán về giao thoa ánh sáng
Phần 1: http://www.youtube.com/watch?v=ETXDo93HoHc
Phần 2: http://www.youtube.com/watch?v=yPkiT066OlI
Phần 3: http://www.youtube.com/watch?v=VhTdBG6Ugvk
Bài 3: Dao động điều hòa
Phần 1: http://www.youtube.com/watch?v=el--9qbyFzo
Phần 2: http://www.youtube.com/watch?v=JU6rJ8ME634
Bài 4: Con lắc điện
http://www.youtube.com/watch?v=jMO-yV_VxI4
Bài 5: Dao động của con lắc đơn và con lắc vật lí
Phần 1: http://www.youtube.com/watch?v=-2zCIE8_73g
Phần 2: http://www.youtube.com/watch?v=C0VFLAg1OdA
Bài 6: Độ cứng của lò xo được cắt ra từ một lò xo
http://www.youtube.com/watch?v=dYRSRsyjlZE
Bài 7: Các phương pháp khác tạo ra hai nguồn kết hợp
Phần 1: http://www.youtube.com/watch?v=a-ZKXiVwbxU
Phần 2: http://www.youtube.com/watch?v=tMZUzgwonx4
Bài 8: Bài toán về sự nhanh chậm của đồng hồ
Phần 1: http://www.youtube.com/watch?v=826WJzof-K8
Phần 2: http://www.youtube.com/watch?v=zGM7s-4B_uw
Phần 3: http://www.youtube.com/watch?v=b85Pyj60SOA
Bài 9: Các dạng dao động khác và sự cộng hưởng
http://www.youtube.com/watch?v=3ECwdRYQtD4
Bài 10: Tổng hợp các dao động điều hòa
http://www.youtube.com/watch?v=4EWs_16X5kk
Bài 11: Năng lượng dao động điều hòa
Phần 1: http://www.youtube.com/watch?v=1RUj_DGX_C4
Phần 2: http://www.youtube.com/watch?v=So9yJuSbiVE
Bài 12: Hiện tượng tán sắc ánh sáng
http://www.youtube.com/watch?v=5H2G8ePCm7o
Bài 13: Các quang phổ không nhìn thấy
http://www.youtube.com/watch?v=VTGYSjZ8Ws8
Bài 14: Máy quang phổ và các loại quang phổ
http://www.youtube.com/watch?v=PDnwmC-1baM

Hướng dẫn học và trả lời trắc nghiệm môn vật lý

Một số phương pháp trả lời câu trắc nghiệm thường dùng.

1. Phương pháp trả lời câu trắc nghiệm lý thuyết.

- Đối với các phương án nêu trong câu trắc nghiệm lý thuyết, ta chỉ được chọn duy nhất một phương án, đó là câu đúng (nếu phần dẫn yêu cầu chọn câu đúng hoặc nối với phương án trả lời thành một câu hoàn chỉnh và đúng) hoặc câu phát biểu sai (nếu phần dẫn yêu cầu chọn câu phát biểu sai). Trong quá trình trả lời, ta thường gặp hai trường hợp sau:

- Trường hợp 1: nhận ra ngay phương án cần chọn và khẳng định chắc chắn điều đó. Nếu đối chiếu với yêu cầu của phần dẫn thấy không có sự nhầm lẫn, học sinh có thể chọn ngay phương án này mà không cần mất thời gian suy nghĩ nhiều về các phương án còn lại. Sở dĩ ta làm như vậy vì đề thi trắc nghiệm thường dài và có nhiều câu, ta phải dành thời gian cho các câu khác.
- Trường hợp 2: không nhận ra ngay phương án đúng. Trong trường hợp này có thể dùng phương pháp loại trừ. Hãy đọc kỹ từng phương án để tìm ra chỗ vô lý nếu có của mỗi phương án và loại nó. Phương án còn lại là phương án được chọn.

2. Phương pháp giải câu trắc nghiệm bài tập.

Đối với câu trắc nghiệm bài tập, thường dùng ba cách giải sau:
- Sử dụng các giả thiết cho ở phần dẫn để áp dụng các công thức, lập và giải các phương trình như làm một câu tự luận, sau đó đối chiếu đáp số tìm được với các đáp số nêu trong phương án để tìm phương án cần chọn. Điểm khác với khi làm câu tự luận ở chỗ học sinh không phải trình bày lập luận hoặc các bước giải trung gian.
- Dùng phương pháp thử lại nghiệm để xác định nghiệm nào đúng và nghiệm nào sai. Phương pháp này thường dùng khi việc tìm ra đáp số trực tiếp khó hoặc dài.
- Dùng phương pháp loại trừ để loại các số sai, từ đó tìm ra phương án cần chọn. Các đáp số sai thường là:
+ Đáp số sai về đơn vị.
+ Đáp số chứa đựng các mâu thuẫn.
+ Đáp số bằng chữ, không đúng cho trường hợp đặc biệt.
Ví dụ: cho đoạn mạch có ba phần tử mắc nối tiếp gồm điện trở R, tụ điện có dung kháng Zc, cuộn dây thuần cảm mà độ tự cảm của nó có thể thay đổi trong một giới hạn rộng. Hiệu điện thế hiệu dụng giữa hai đầu đoạn mạch là U. Khi thay đổi độ tự cảm của cuộn dây, hiệu điện thế cực đại giữa hai đầu cuộn dây có giá trị cực đại là:
A. UR/√(Z2c +R2).
B. (U.(√(Z2c +R2))/R.
C. UR/2(√(Z2c +R2)).
D. (U.(√(Z2c+R2)))/2R.
Ta có thể nhận xét: trong trường hợp đặc biệt khi Zc = 0, có nghĩa đoạn mạch không chứa tụ điện thì hiệu điện thế trên cuộn dây có thể tiến đến giá trị lớn nhất là U nếu cảm kháng của cuộn dây rất lớn so với điện trở R. Vậy khi thay Zc = 0 thì ULmax = U. Các đáp số nêu trong phương án C và D cho giá trị ULmax = U/2 khi Zc = 0, không thỏa mãn điều kiện này nên bị loại. Hơn nữa, trong đoạn mạch RLC nối tiếp, hiệu điện thế trên tụ điện và trên cuộn cảm đều có thể có giá trị lớn hơn U. Đáp số nêu trong phương án A cho giá trị không lớn hơn U nên cũng bị loại. Do vậy, phương án cần chọn là B.

Nguồn từ Báo Tuổi Trẻ Online

Học Vật lí thế nào là đúng cách ?

Lúng túng khi làm bài tập mặc dù đã nắm được cơ bản lí thuyết, bối rối khi đứng trước các dạng bài mới hoặc "quen quen" mà không tìm ra phương án giải… là những vấn đề mà học sinh khi học và ôn luyện môn Vật lí hay gặp phải. Trong bài viết này, tôi sẽ giới thiệu đến các bạn những chia sẻ rất ngắn gọn nhưng mang tính chiến lược của thầy giáo Nguyễn Hoàng Kim nhằm giúp cho học sinh khắc phục được những vấn đề nêu trên.

Thầy Kim cho biết: “Nguyên nhân chính khiến các bạn học sinh lúng túng và mất nhiều thời gian học đi học lại kiến thức môn Vật lí là do không hiểu bản chất hiện tượng vật lí cũng như yếu và thiếu các kiến thức toán học liên quan.”

Để hiểu được bản chất của hiện tượng vật lí, đòi hỏi học sinh phải tự học và rèn luyện thường xuyên, liên tục, thực hiện thứ tự 4 bước sau:

Bước 1: Học kĩ lí thuyết trong sách giáo khoa
Bước 2: Làm toàn bộ các bài tập trong sách giáo khoa
Bước 3: Làm bài tâp ở sách bài tập (theo chương trình chuẩn và chương trình nâng cao)
Bước 4: Luyện thi trực tuyến

Từ bước 1 tới bước 3 rất quan trọng. Việc học kiến thức trong sách giáo khoa và luyện tập từ sách bài tập giúp các bạn tích lũy kiến thức căn bản, xây dựng nên tảng để luyện thi tại bước 4. Vì vậy, nếu chưa hoàn thành bài tập trong sách giáo khoa và sách bài tập thì chưa nên luyện thi vội.

Vật lí và Toán có mỗi liên hệ mật thiết với nhau. Để có thể thành thạo kĩ năng làm bài trắc nghiệm Vật lí, học sinh cần phải nắm vững các kiến thức về lượng giác, hình học, số học... và đặc biệt là kĩ năng sử dụng máy tính. Nếu hiểu được bản chất vật lí và nắm vững được các kiến thức Toán học, các câu hỏi trắc nghiệm vật lí chỉ là sự vận dụng linh hoạt giữa các công thức toán học kết hợp với suy luận logic để tìm ra đáp án chính xác.

Thầy Nguyễn Hoàng Kim - Nguyên là giáo viên trường THPT Chuyên Hà Nội Amsterdam, là tác giả của nhiều đầu sách ôn thi đại học Vật lí chất lượng

Nguồn Sưu tầm

Đàm Thanh Sơn: Thần đồng Hà Nội đến nhà Vật lý hàng đầu thế giới

Mới học lớp 2 (lớp 3 hiện nay), Đàm Thanh Sơn đã giải được toán lớp 10 (lớp 12 hiện nay). 15 tuổi, lần đầu dự Olympic Toán quốc tế ở Prague, anh đoạt ngay huy chương vàng với số điểm tuyệt đối 42/42

Ngồi vào chiếc ghế Fermi và Chandrasekhar từng ngồi

Vào ngày 1/9, Đàm Thanh Sơn chuyển từ Đại học Washington ở Seattle ven bờ đông Thái Bình Dương ấm áp, gần biên giới Canada, đến chỗ làm việc mới tại Đại học Chicago, bên bờ hồ Michigan xanh rộng tới tận chân trời, trắng lóa rập rờn những cánh hải âu - nơi tôi từng dừng “gót lãng du”, ngắm cảnh chiều thu u hoài khi sang dự Hội nghị Quốc tế về lepton - photon ở Fermilab năm 2003, với tư cách một nhà báo khoa học đến từ Hà Nội qua vạn dặm đường xa…

Là người từng say sưa viết bài về GS Đàm Thanh Sơn ngay từ lúc anh mới 15 tuổi, đoạt huy chương vàng Olympic Toán quốc tế, tôi cảm thấy phấn chấn lạ thường khi  được tin: Ngày 8/8 vừa qua, anh Sơn được Đại học Chicago bổ nhiệm làm University Professor. 

Từ university dịch cho hết nghĩa là đại học tổng hợp, một đại học lớn bao gồm nhiều học viện (institute) và trường đại học hay cao đẳng chuyên ngành (college). University professor dịch đầy đủ là giáo sư đại học tổng hợp (dịch gọn là giáo sư đại học), một vinh dự cao hơn giáo sư thông thường.

Giáo sư Ngô Bảo Châu cũng đã lựa chọn Đại học Chicago ở bang Illinois, sau mấy năm làm việc đầy hiệu quả tại Viện Nghiên cứu cao cấp Princeton ở bang New Jersey.

Vào dịp nhà trường công bố quyết định bổ nhiệm nói trên, GS Robert Fefferman, chủ nhiệm Khoa Vật lý Đại học Chicago, nói: “Tôi tin chắc GS Sơn sẽ thể hiện vai trò dẫn đường về trí tuệ, đánh dấu sự mở ra một kỷ nguyên mới trong truyền thống nghiên cứu Vật lý tích tụ nhiều thành quả của đại học này (will mark the opening of a new era in the University’s stored tradition of physics research)”.          

GS Edward Brucher, một nhà Vật lý, bày tỏ hy vọng: “Đàm Thanh Sơn đã công bố nhiều công trình lớn, nhưng chúng tôi rất phấn khởi chào đón ông về trường này, vì tin chắc rằng những công trình xuất sắc nhất của ông đang ở phía trước. Ông là người thích hợp nhất để thúc đẩy mạnh mẽ công cuộc nghiên cứu tại khoa Vật lý trường chúng tôi”.

Phát biểu cảm tưởng về quyết định bổ nhiệm, GS Đàm Thanh Sơn nói: “Đại học Chicago là một trung tâm khoa học nổi tiếng thế giới, có truyền thống lâu đời về Vật lý. Tôi cảm thấy vô cùng vinh dự được làm việc tại chính nơi Enrico Fermi và Subrahmanian Chandrasekhar đã từng làm việc.

Cuộc hành trình nổi tiếng của Chandrasekhar từ Ấn Độ sang châu Âu gieo vào lòng tôi bao cảm xúc, ước mơ khi tôi còn là một cậu bé ở Việt Nam. Và những bài giảng sáng suốt của Fermi ảnh hưởng sâu xa đến tôi khi tôi là sinh viên ở Moskva. Tôi đã làm việc mười năm cực kỳ hào hứng tại Viện Lý thuyết hạt nhân ở Đại học Washington, và nay tôi sẵn sàng đón nhận những thách thức mới”.

E. Fermi là một trong những tác giả kinh điển của Vật lý hạt cơ bản, người Italy được tặng giải Nobel năm 1938, sau đó, di cư sang Chicago để tránh thảm họa phát-xít ngay trên quê hương mình.

Những ai từng học qua chương trình cử nhân Vật lý, đều quen thuộc tên ông qua thống kê Fermi - Dirac (bên cạnh thống kê Bose - Einstein). Fermi cũng là người đã lần đầu tiên chế tạo pin uranium vào năm 1942, tìm ra nguyên lý vận hành của nhà máy điện hạt nhân.

Còn S. Chandrasekhar là nhà Vật lý thiên văn sinh ở Lahore, Ấn Độ, đến làm việc ở châu Âu, rồi sang Mỹ. Ông được tặng Giải Nobel năm 1983 về các công trìnhnghiên cứu sao lùn trắng (white dwarf), một loại thiên thể nhỏ, do đó mới có cái tên là “lùn”, một ngôi sao “chết” đã xài hết nhiên liệu, co sập lại, đặc đến mức 1cm3 nặng tới 1 tấn!

Theo GS Trịnh Xuân Thuận, một thìa vật chất trên sao lùn này nặng bằng một con voi trên Trái đất!

Nay Đàm Thanh Sơn ngồi vào chiếc ghế giáo sư đại học mà hai nhà bác học lừng danh Fermi và Chandrasekhar đã từng ngồi.

Từ một “thần đồng” Hà Nội

Cũng như Ngô Bảo Châu, Đàm Thanh Sơn sinh tại Hà Nội trong một gia đình trí thức cấp cao, không giàu nhưng mà sang.

Sơn chào đời năm 1969, hơn Châu ba tuổi. Bố của Sơn là giáo sư dược học Đàm Trung Bảo; mẹ là phó giáo sư,  tiến sĩ sinh hoá Nguyễn Thị Hảo; chú ruột là giáo sư Vật lý Đàm Trung Đồn. (Bố của Ngô Bảo Châu là giáo sư, tiến sĩ khoa học cơ học Ngô Huy Cẩn; mẹ là phó giáo sư, tiến sĩ dược học Trần Lưu Vân Hiền).

Nếm trải nhiều khó khăn, thiếu thốn thời hậu chiến và bao cấp, thế mà từ bé, Sơn đã nổi tiếng “thần đồng”! Mới học lớp 2 (lớp 3 hiện nay), cậu bé 7 tuổi đã giải được toán lớp 10 (lớp 12 hiện nay). Lên cấp III, Sơn thi đỗ vào Khối Phổ thông chuyên toán Trường đại học Tổng hợp Hà Nội.

Năm 1984, mới 15 tuổi, lần đầu dự Olympic Toán quốc tế ở Prague, Sơn đoạt ngay huy chương vàng với số điểm tuyệt đối 42/42. Ngay từ dạo ấy, GS Tạ Quang Bửu, Bộ trưởng Bộ Đại học và Trung học chuyên nghiệp, đã hết lời khen ngợi Sơn.

                                          Chàng trai trẻ Đàm Thanh Sơn ngày còn học phổ thông.

Rồi Sơn được đích thân Bộ trưởng Bửu - một nhà lãnh đạo giáo dục hết lòng yêu quý tài năng - chọn gửi sang Moskva học Vật lý tại Đại học Lomonosov, trường đại học danh tiếng nhất hệ thống xã hội chủ nghĩa thời ấy.

Chịu ảnh hưởng của người chú ruột Đàm Trung Đồn, Sơn mơ trở thành một nhà Vật lý lý thuyết lỗi lạc. Muốn thế, phải học thật giỏi toán. Sau khi tốt nghiệp đại học, được giữ lại Moskva, Sơn bảo vệ thành công luận án tiến sĩ năm 25 tuổi.

Người hướng dẫn Sơn là GS Valery Rubakov, viện trưởng Viện Nghiên cứu hạt nhân Moskva.

Bước ngoặt khi tới Mỹ

Yêu Sơn như con đẻ, thầy Rubakov khuyên anh nên sang Mỹ, nơi có điều kiện tốt hơn nước Nga đang khủng hoảng dữ dội dưới thời Boris Yeltsin, để khỏi thui chột mất tài năng.

Tại Mỹ, đầu năm 2005, P. K. Kovtun, Đàm Thanh Sơn và A. O. Starinets (về sau được goi là nhóm KSS) công bố một công trình mới về một mô hình lỗ đen lỏng (liquid black hole) trong không gian 10 chiều (10-dimensional space) trên tạp chí vật lý đỉnh cao thế giới Physical Review Letters (tập 91, trang 111601).

Khám phá này gây tiếng vang ngay lập tức trong giới bác học chuyên sâu. Các tạp chí thông tin khoa học có ảnh hưởng rộng như New Scientist (tháng 4/2005), Physics Today (tháng 5/2005) đều có bài viết về công trình ấy, một phát minh lý thuyết quan trọng. 

Tháng 11/2005, trên tạp chí Scientific American, Juan Maldacena, nhà Vật lý Mỹ rất nổi tiếng, cho in một bài tổng quan, trong đó, sau khi nhắc tới khám phá của nhà bác học Anh lừng danh Stephen W. Hawking về lỗ đen, liền nhắc đến phát minh của Đàm Thanh Sơn, nhà bác học người Việt Nam làm việc tại Mỹ, về thể lỏng của “Vũ trụ sơ sinh”. 

Tháng 5/2010, tờ Physics Today đã in ba bài liền trong cùng một số tạp chí, ca ngợi công trình của nhóm KSS - một sự kiện hiếm thấy.

Ngay sau đó, GS Phạm Xuân Yêm, nhà Vật lý lý thuyết nổi tiếng ở Đại học Paris 6 và GS Nguyễn Văn Liễn, tiến sĩ khoa học toán - lý ở Viện Vật lý Việt Nam, đã viết hai bài báo dài, đánh giá rất cao thành tựu của giáo sư Đàm Thanh Sơn và hai tiến sĩ cộng sự P. K. Kovtun, A. O. Starnet, coi đó điều “kỳ diệu”.

Một quy luật phổ quát đã được khám phá! Một hằng số mới đã được phát hiện! Không phải là quá lời khi coi đó là một thành tựu lớn, mang tính đột phá trong Vật lý học.