Sau 2015: Đổi mới toàn diện môn lịch sử

Bộ GD&ĐT vừa có thông báo kết quả tổ chức hội thảo khoa học quốc gia về dạy học lịch sử ở trường phổ thông Việt Nam.

Theo kết luận, sách giáo khoa môn lịch sử đã bám sát mục tiêu, nội dung chương trình, đảm bảo được chuẩn kiến thức, kỹ năng trong chương trình môn Lịch sử; bảo đảm tính chính xác, khoa học và cập nhật.

 Sách giáo khoa đã tạo điều kiện cho giáo viên đổi mới phương pháp dạy học và hình thức tổ chức dạy học tích cực. Trong quá trình triển khai thực hiện chương trình, sách giáo khoa đã tiến hành rà soát, tinh giảm nội dung sách giáo khoa môn lịch sử, một số sở GDĐT đã biên soạn tài liệu và chỉ đạo dạy học về lịch sử địa phương.

 Tuy nhiên, Bộ GD&ĐT cũng chỉ ra những hạn chế cần khắc phục như: Nội dung những phần đồng tâm của chương trình chưa thể hiện rõ về mức độ khác nhau, yêu cầu cần đạt giữa các cấp, lớp khác nhau;

 Cấu trúc chương trình chưa thật cân đối giữa nội dung giáo dục của các cấp học; giữa lịch sử Việt Nam và lịch sử thế giới; giữa các nội dung về chính trị với kinh tế, xã hội, văn hóa; giữa lịch sử cổ trung với lịch sử hiện đại;

Nội dung sách giáo khoa nặng về lịch sử chiến tranh chống xâm lược, nội dung về tình hình kinh tế, xã hội, văn hóa được lặp lại ở các cấp học. Nhiều thành tựu nghiên cứu mới về lịch sử chưa được cập nhật. Một số bài trong sách giáo khoa, đặc biệt là phần lịch sử Việt Nam còn “nặng’’, mang tính hàn lâm, dung lượng bài chưa phù hợp với thời lượng dạy học. Cách trình bày của sách giáo khoa còn ít kênh hình, tư liệu lịch sử...

Kết quả từ hội thảo cho thấy nhiều ý kiến đề nghị về định hướng và giải pháp đổi mới dạy học lịch sử như: nâng cao nhận thức về vị trí, vai trò của dạy học lịch sử ở trường phổ thông; về xây dựng chương trình, biên soạn sách giáo khoa, tài liệu dạy học lịch sử ở trường phổ thông sau năm 2015.

 Đổi mới chương trình, sách giáo khoa môn lịch sử phải tuân theo các nguyên tắc: Quán triệt quan điểm, chủ trương, chính sách của Đảng và Nhà nước về đổi mới căn bản toàn diện giáo dục nói chung và giáo dục phổ thông nói riêng; đảm bảo kế thừa những thành tựu của Việt Nam và vận dụng hợp lý kinh nghiệm quốc tế về phát triển chương trình giáo dục phổ thông; đảm bảo tính thống nhất toàn quốc, linh hoạt vùng miền, phù hợp với đối tượng và tính khả thi của chương trình, sách giáo khoa; đảm bảo tính thống nhất giữa mục tiêu, nội dung, phương pháp dạy học và phương thức đánh giá kết quả học tập.

 Thực hiện đổi mới chương trình, sách giáo khoa môn lịch sử từ sau năm 2015 theo các định hướng cơ bản: Phát triển năng lực người học; đảm bảo tính hài hòa, cân đối giữa “dạy chữ”, “dạy người” và định hướng nghề nghiệp; cấu trúc, nội dung chương trình và sách giáo khoa đảm bảo tính chỉnh thể, linh hoạt, thống nhất; nội dung giáo dục cần mang tính chuẩn hóa, hiện đại hóa và hội nhập quốc tế,...

 Theo Đỗ Hợp (Tiền Phong)

Giáo viên trường chuyên bày cách ôn tập môn Sử

“Nên dùng sơ đồ tư duy để ôn tập Lịch sử bởi đó là cách nhanh nhất để hệ thống hóa kiến thức và quan trọng hơn, học sinh dễ nhìn được tổng quan bài học. Tuyệt đối không nên học tủ mà cần phải ôn tập đầy đủ và có trọng tâm”.

Đó là những chia sẻ của thầy Trần Huy Đoàn, giáo viên dạy Lịch sử Trường THPT chuyên Lê Hồng Phong (Nam Định) với các bạn học sinh (HS) cũng như các đồng nghiệp về cách ôn tập môn học này trong kì thi tốt nghiệp THPT năm nay. Theo thầy Huy Đoàn, HS cần có hai cơ sở để ôn thi tốt nghiệp. Một là nội dung ôn tập và hai là phương pháp ôn tập.

Về nội dung ôn tập: Trước hết, HS cần định hướng rõ ràng về cấu trúc đề thi và ma trận đề thi. Về cấu trúc đề thi tốt nghiệp, theo hướng dẫn của Bộ GD-ĐT có hai phần: phần chung và phần tự chọn. Mức điểm số ở phần chung là 7 điểm còn phần riêng là 3 điểm. Về ma trận đề thi, có ba bậc: bậc 1, yêu cầu nhận biết (chiếm khoảng 70% số điểm); bậc 2, yêu cầu hiểu biết (chiếm khoảng 20% số điểm); bậc 3, yêu cầu vận dụng (chiếm khoảng 10% số điểm). Riêng đối với GDTX thì mức độ vận dụng nhẹ nhàng đi còn phần nhận biết tăng lên. Trên cơ sở cấu trúc đề thi và ma trân đề thi, học sinh sẽ xác định về dung lượng kiến thức và phương pháp ôn tập cho hiệu quả.

Tài liệu ôn tập: HS nên bám vào SGK và Tài liệu “Hướng dẫn thực hiện chuẩn kiến thức, kĩ năng” môn lịch sử lớp 12 của Bộ GD-ĐT. Không nên chỉ sử dụng mỗi tài liệu chuẩn bởi đây là tài liệu mang tính chất gợi ý. Cách đây vài năm có HS khi học theo tài liệu chuẩn đã không làm được trọn vẹn bài thi nên dẫn đến điểm số không cao.

Khi ôn thi tốt nghiệp, giáo viên (GV) cần phải đưa ra các kiến thức cơ bản, bám sát vào mục tiêu cấp học theo đúng tinh thần của Bộ GD-ĐT đề ra. GV cũng nên căn cứ vào phần “Hướng dẫn thực hiện điều chỉnh nội dung dạy học môn Lịch sử, cấp THPT” năm 2011-2012 của Bộ GD-ĐT để giảm tải, cắt bỏ những phần không thuộc phạm vi chương trình giảng dạy. Những phần đọc thêm thì cần tổ chức cho HS tự học.

Về phương pháp ôn tập: yêu cầu đối với GV là nên tập trung phần kiến thức cơ bản. Cần trình bày mạch lạc, rõ ràng, gọn nhất theo kiến thức cơ bản. Không nên trang bị quá nhiều sẽ khiến HS không thể tiếp thu được.

Về phía HS thì cách tự học hiệu quả nhất là nên tổ chức nhóm 2-3 người để tự truy bài cho nhau. Tổ chức thu gọn kiến thức một cách hệ thống theo bài, theo chương.

Trong khi ôn tập, HS nên lập sơ đồ tư duy theo từng nội dung. Từ một vấn đề lớn, được phát triển thành các nhánh đơn vị kiến thức nhỏ. Thông qua đó dễ nhìn và hệ thống kiến thức một cách mạch lạc hơn.

Khi làm bài thi, nên dành 10 phút để đọc kỹ đề, nội dụng câu hỏi cần trả lời. Xác định đó là sự kiện nào, phạm vi thời gian nào xảy ra sự kiện đó...Khâu này rất quan trọng bởi hiểu nhầm đề, lạc đề rất nguy hiểm. Phải biết tỉnh táo dựa vào ý nghĩa các sự kiện để xác định sự kiện.

Chẳng hạn như “Trong cuộc kháng chiến chống Mỹ (1954 - 1975), phong trào đấu tranh nào đánh dấu bước phát triển của cách mạng ở miền Nam từ thế giữ gìn lực lượng sang thế tiến công?” thì cần phải liên tưởng ngay đến phong trào Đồng Khởi (1959-1960).

Bên cạnh đó, HS cũng cần phải định hình rõ ràng câu hỏi bởi nhiều cụm từ thường hay làm các em hiểu lầm. Ví dụ khi nói đến “thắng lợi nào” thì HS cứ nghĩ ngay đến các sự kiến gắn liền với chiến thắng quân sự. Nhưng trên thực tế có nhiều góc độ xét đến việc thắng lợi như thắng lợi kinh tế, thắng lợi về chính trị, thắng lợi về ngoại giao, thắng lợi về quân sự…

Theo Dân trí

How To: Make Sure Your Students Hate History

It’s really not that hard. Just a little effort on your part and your students will be hating history with the best of them. Because, after all, that’s our job.

1. Memorize, memorize, memorize. If you try and have kids actually apply knowledge, you’ll be sure to fall behind in your scope and sequence. Having kids memorize and regurgitate is much faster.

“One of the advantages of teaching history is that you don’t have to create things. You just have to remember stuff that happened and then parrot it back.”

                                                               Sheldon Cooper
                                                          The Big Bang Theory

2. Never use more than one source of information. Multiple perspectives just confuse kids. Stick to one thing so there’s less ambiguity. What you don’t want is a classroom full of kids asking questions that you can’t answer. My suggestion? Textbook only.

3. When you talk about history, be sure to use your best monotone voice. Passion is a wasted emotion in a history class.  If you’re not sure quite how to approach this, that econ guy from Ferris Bueller’s Day Off is a great place to find a little inspiration.

4. If you actually decide to play a video or movie in your class, be sure to show the entire movie spread out over four class periods.  Showing short clips that highlight  key ideas won’t provide “the big picture.” Don’t provide any sort of guiding questions either. Just give them a worksheet to fill out while they’re watching that asks things like how many tanks were destroyed in Saving Private Ryan. That way you know they were paying attention. (And don’t forget to have your student aide grade that!)  And never spend time on any sort of reflection – keep that scope and sequence in mind.

5. Don’t have students write. Ever. Classroom discussion is good enough to find out what kids are thinking. See Econ Teacher in #3 above. Besides, the more you have kids write, the more you’ll get kids (and parents) bugging you to actually grade it.

6. Make sure that your students always work alone. Having kids talk with other kids makes no sense at all. And group work? You don’t have time for that.

7. Provide the answers, not great essential questions. There should be no realistic problems to solve in your class. Like Sheldon said:

You just have to remember stuff that happened and parrot it back.

8. Two words. Multiple choice. It’s really three words. Multiple, choice, scantron. This sort of assessment has been proven (I’m pretty sure it’s been proven. I read it somewhere.) to be the most effective and reliable so don’t use any sort of authentic assessments. Authentic assessments = you guessed it . . . rubrics and grading.

9. Don’t read any history books yourself. You have all the history content you’ll ever need right there in the textbook. And forget trying to connect and discuss things with other history teachers. Some sort of argument always breaks out about an historical interpretation like the main cause of the Civil War. Who needs the headache?

10. Ignore any sort of technology integration. There’s not any need for historical simulations, online primary source documents, social media, web-based learning or mobile devices. School is for teaching, not for playing.

Ten easy steps.

But I’m sure more ideas are out there. What are your suggestions for getting kids to hate history?